De eerste vrouwen in militaire dienst: Vrouwen Hulpkorps
In Londen ontstaat een initiatief vanuit vrouwelijke Engelandvaarders die ook hun steentje bij willen dragen. De vervagende genderrollen in oorlogstijd maken het voor Nederlandse vrouwen mogelijk om in militaire dienst te gaan bij het Vrouwen Hulpkorps. Een van hen is de Joodse Elsa van Dien-Hendrix. Hoe komt ze terecht bij het Vrouwen Hulpkorps?
Persoonskaart Vrouwenhulpkorps Elsa van Dien-Hendrix
Vlucht
Bibliothecaresse Elsa verliest haar baan in september 1941 wanneer bibliotheken verboden terrein voor Joden worden. Ze vlucht op 15 november 1941 uit bezet Nederland samen met haar echtgenoot Dick van Dien. Via een collega van Elsa worden ze op weg geholpen met adressen voor onderweg. Ze stappen in Amsterdam op de trein naar Roosendaal, lopen de Belgische grens over en reizen per trein verder naar Antwerpen. Via Brussel komen ze in het Franse Nancy. Vanuit daar reizen ze door, passeren de demarcatielijn en komen aan in Vichy-Frankrijk. Met behulp van een passeur bereiken Elsa en Dick Zwitserland op 1 december 1941. Ze worden opgepakt, vijf dagen gevangen gezet in Lausanne en daarna vrijgelaten. Het lukt pas op 21 mei 1942 om Zwitserland te verlaten. Ze willen vanuit Barcelona per boot vertrekken naar Curaçao. In Gibraltar wordt het echtpaar van boord gehaald en naar Engeland gebracht. Op 5 juli 1942 zetten ze voet aan wal in Glasgow.
Joodsche Raad Cartotheek kaart Dick van Dien
Engeland
Na hun aankomst in Engeland worden ze verhoord, dit gebeurt om eventuele spionnen te ontmaskeren. Zowel Elsa als Dick worden politiek betrouwbaar geacht. Elsa komt in augustus 1942 terecht bij de Regerings Voorlichtingsdienst (RVD). En Dick, die accountant is, wordt door de Rekenkamer gevraagd. In 1943 haalt Dick zijn vliegbrevet bij de RAF en gaat bij de Marine Luchtvaart Dienst. Wanneer Elsa zich aansluit bij het Vrouwen Hulpkorps is niet duidelijk, waarschijnlijk vanaf november 1943.
Mevrouw van Dien is een vrouw met een zeer scherp verstand, die vaak kans zal zien haar wil te doen winnen. Politiek is zij zeerzeker betrouwbaar.
Vrouwen Hulpkorps exerceert in Engeland
Opleiding
Bij de oprichting van het Vrouwen Hulpkorps is haar taak duidelijk: ongewapende humanitaire hulp verlenen na de bevrijding van Nederland, zoals medische hulp en het bereiden en verstrekken van voedsel. De vrouwen die lid worden van het Vrouwen Hulpkorps komen over het algemeen uit gegoede kringen en hebben voor de oorlog al een carrière gehad. Zij trainen vanaf begin 1944 in Wolverhampton. De taak verandert nadat het Vrouwen Hulpkorps in april 1944 een militaire status krijgt. Voor het eerst treden vrouwen toe tot de Nederlandse Landmacht.
Vrouwen Hulpkorps in Leuven. Van links naar rechts:
, Truusje, , , Annette en Nellie
Inzet
Na training in Engeland vertrekken de eerste vrouwen naar bevrijd Europa. Op 13 november 1944 zet het Vrouwen Hulpkorps voet aan wal in het Belgische Oostende, waarschijnlijk is Elsa hierbij. Ze worden gelegerd in Brussel, vanuit daar bieden ze hulp in België en Nederland. De vrouwen helpen Nederlandse evacuees in Leuven en ze helpen bij de evacuatie van mensen op het onderwater gelopen Walcheren en in het zwaar onder vuur liggende Nijmegen.
Naar Nederland
In het voorjaar van 1945 wordt het Vrouwen Hulpkorps overgeplaatst naar Breda. Na de bevrijding verhuist het hoofdkwartier naar Den Haag en hun werkgebied naar de Randstad. Na de Hongerwinter brengen de vrouwen voedselpakketten rond en werken verpleegsters van het Vrouwen Hulpkorps in ziekenhuizen met ondervoede kinderen. Ook helpen ze bij kindertransporten, waarbij ondervoede kinderen naar Noord-Nederland, Engeland, België of zelfs Zwitserland worden gebracht om aan te sterken.
