Ga direct naar: Hoofdnavigatie
Ga direct naar: Inhoud
Oostfront 22 juni 2020

Nederlanders vechten vrijwillig aan het Oostfront

Op 22 juni 1941 valt nazi Duitsland de Sovjet Unie aan. Het wordt een ongekend harde oorlog, zo’n 3,3 miljoen Sovjet burgers komen om het leven en aan beide zijde komen ruim een miljoen soldaten om het leven. Nederlandse mannen vechten mee aan Duitse zijde. Tussen de 4.000 en 6.000 Nederlanders komen om het leven in Duitse dienst.

Deel dit artikel
Duitse militairen aan het Oostfront in de zomer van 1941
Duitse militairen aan het Oostfront in de zomer van 1941
Duitse militairen aan het Oostfront in de zomer van 1941 Oorlogsbronnen | NIOD

Na een enorm snelle opmars in de Sovjet Unie, komt het Duitse leger in de problemen. Moskou wordt op het nippertje zwaar verdedigd en dan treedt de Russische winter in, en komt de opmars tot stilstand. Om het Sovjet leger te verslaan zijn meer troepen nodig en die worden gezocht in bezet gebied. Eerst vooral in de landen die als Arisch worden beschouwd, Nederland, België, Frankrijk en Scandinavië, en later ook daarbuiten.

Gebeurtenis
Operatie Barbarossa
Operatie Barbarossa was de codenaam voor de aanval van nazi-Duitsland op de Sovjet-Unie op 22 juni 1941. De aanval vormde een schending van het niet-aanvalsverdrag tussen beide landen en luidde door het enorme verlies aan manschappen, materieel en militaire voorraden het einde in van het Derde Rijk.
Meer over Operatie Barbarossa
Wervingsposter voor de Waffen-SS
Wervingsposter voor de Waffen-SS
Wervingsposter voor de Waffen-SSOorlogsbronnen | NIOD
Wervingsposter voor de Waffen-SS

Terwijl Anton Mussert niet enthousiast is en zijn leden eigenlijk liever in Nederland houdt, wordt hij gedwongen om akkoord te gaan met de oprichting van de Nederlandse SS. Zij werven vrijwilligers voor de Waffen SS en moeten het troepen tekort oplossen. Er melden zich veel nationaalsocialistische aanhangers, een ander deel meldt zich vooral uit een zucht voor avontuur of geldgebrek.

Organisatie
Germaanse SS
De Germaanse SS Nederland werd opgericht op 11 september 1940. Het Nederlandse verlengstuk van Himmler's SS-organisatie was ontstaan vanuit vier verschillende motieven. Allereerst als gevolg van Himmlers expansiedrift, die in de veroverde landen een belangrijke positie wilde innemen. Ten tweede diende de Nederlandsche SS van groot belang voor de werving van vrijwilligers voor de Waffen-SS. Ten derde diende de Nederlandsche SS Mussert in de gewenste groot-Germaanse richting te duwen. Tot slot had de oprichting van de Nederlandsche SS een belangrijke propagandistische waarde.
Meer over Germaanse SS
Radiogroeten aan vrijwilligers Oostfront (1943)Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Oorlogsmisdaden

Aan het Oostfront vechten de Nederlandse Waffen-SS’ers tegen Sovjet soldaten. Maar ze worden niet alleen aan het front ingezet. Ook achter het front wordt verbitterd gestreden. Hier staan (vermeende) Sovjet partizanen tegenover nazi soldaten die alles doen om hen te pakken te krijgen en aan de galg op te hangen. Ook Nederlandse soldaten zijn hierbij betrokken, zij sturen soms zelfs trots een foto naar huis. Ook worden de foto’s in nazi propaganda kranten gepubliceerd.

Het originele bijschrift: Partizanen aan de lus bij Wite
Het originele bijschrift: Partizanen aan de lus bij Wite
Het originele bijschrift: Partizanen aan de lus bij WiteOorlogsbronnen | NIOD
Nederlandse NSKK ers aan het Oostfront poseren voor een opgehangen partizaan
Nederlandse NSKK ers aan het Oostfront poseren voor een opgehangen partizaan
Nederlandse NSKK ers aan het Oostfront poseren voor een opgehangen partizaanOorlogsbronnen | NIOD
Organisatie
NSKK
Het Nationalsozialistische Kraftfahrkorps (NSKK) was een paramilitair onderdeel van de NSDAP, oorspronkelijk bedoeld ter bevordering van het gebruik van auto- en motorvervoer. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het NSKK een hulporganisatie en bevoorradingseenheid voor de Duitse oorlogvoering. Vanaf januari 1941 wierf het NSKK diverse buitenlanders aan als vrijwilliger, waaronder ongeveer 10.000 Nederlanders.
Meer over NSKK

Halverwege 1943 keren de Duitse krijgskansen aan het Oostfront en wordt er steeds verder teruggetrokken. Met D-Day opent in juni 1944 een nieuw front. De Nederlandse Waffen-SS’ers proberen uit handen van de Sovjets te blijven en hopen zich aan de geallieerden te kunnen overgeven. Een deel vecht zelfs op Nederlands grondgebied tegen de geallieerden tijdens Operatie Market Garden.

Artikel
Ginkelse Heide
Op de Ginkelse Heide staan geallieerde parachutisten tegenover Nederlandse Waffen-SS'ers.
Meer over Ginkelse Heide

Dwangarbeid in gulag

Zij worden krijgsgevangen genomen en later berecht in bevrijd Nederland. Een groot deel krijgt een lange straf of de doodstraf. Toch krijgen de meeste Nederlandse Waffen-SS’ers gratie en zijn begin jaren 50 vrij. De Nederlandse Waffen-SS’ers die in Sovjet krijgsgevangenschap komen wacht vaak een zwaarder lot. Ze worden ter dood gesteld of komen in goelags, de Sovjet strafkampen, terecht. Daar verrichten ze jarenlang loodzware dwangarbeid. Een deel sterft, maar de meeste keren uiteindelijk terug naar Nederland.

Blijf tweewekelijks op de hoogte
Ministerie van volksgezondheid, welzijn en sportVFonds
Contact

Herengracht 380
1016 CJ
Amsterdam

020 52 33 87 0info@oorlogsbronnen.nlPers en media