Ga direct naar: Hoofdnavigatie
Ga direct naar: Inhoud
Operatie Market-Garden 03 juli 2020 5 minuten leestijd

Nederlandse SS’ers geëxecuteerd door Edese verzet tijdens Operatie Market Garden

Terwijl het grootste gedeelte van de Nederlandse SS’ers aan het oostfront zitten, gaan honderden mannen het gevecht aan in Nederland. Deze vrijwilligers in Duitse krijgsdienst spelen een cruciale rol tijdens de Slag om Arnhem. Vijf van hen worden gevangen genomen door het Edese verzet.

Deel dit artikel
Market Garden
Market Garden
Duitse Wehrmacht en SS militairen in dekking langs de kant van de weg Oorlogsbronnen | J.F.M. Trum | Regionaal Archief Nijmegen
Luchtfoto van de Ginkelse Heide
Luchtfoto van de Ginkelse Heide
De Ginkelse Heide op 19 september 1944.Oorlogsbronnen | RAF | Gelders Archief
Luchtfoto van de Ginkelse Heide
Luchtfoto van de Ginkelse Heide
Branden op de Ginkelse Heide bij Ede op 18 september 1944.Oorlogsbronnen | RAF | Gelders Archief
Gebeurtenis
Ginkelse Heide
De Ginkelse Heide bij Ede was een belangrijke plek voor de geallieerde luchtlandingen tijdens operatie Market Garden. Hier stonden de geallieerden tegenover Nederlandse Waffen-SS'ers. Het onderdeel Market hield in dat geallieerde parachutisten gedropt werden vanuit talloze vliegtuigen. Vanuit deze open vlakte tussen Ede en Wolfheze, moesten de gelande troepen vervolgens oprukken naar Arnhem om de Rijnbrug te veroveren.
Meer over Ginkelse Heide

Schuilende geallieerden en gevangen SS'ers

Een schaapskooi aan de Zecksteeg 24 in Ede van Gijsbert Janssen en zijn vrouw Jacoba Janssen-Groeneveld dient als verbergplaats voor de gevangen genomen Nederlandse SS'ers. Naast de SS’ers verbergt het Edese verzet ook Britse parachutisten in de schaapskooi, die tijdens Operatie Market Garden in de buurt zijn geland.

Gebeurtenis
Operatie Market-Garden
Operatie Market-Garden startte op 17 september 1944. Het was een geallieerd offensief waarbij luchtlandingstroepen bruggen over de Rijn, Waal en Maas moesten veroveren en zo de weg vrij maken voor oprukkende grondtroepen. Na negen dagen hevige strijd in de regio Arnhem, Eindhoven en Nijmegen zagen de parachutisten zich gedwongen hun bruggenhoofd op te geven.
Meer over Operatie Market-Garden
"We zaten in het centrum van Oosterbeek, midden in de ketel. We hadden ons in een huisje genesteld, waar we de hele dag niet uit konden: het krioelde van de Engelsen om ons heen en soms lagen we onder vuur. Het was net donker geworden toen de wacht werd verrast, want de deur van het huisje werd opengetrapt. Iemand riep: “Hände hoch!” 'Der Alte' zei, rustig: “Seit wann sprechen die Tommies Deutsch?"
SS vlag
Een zestienjarige Nederlandse SS’er
Thema
SS-Wachbataillon Nordwest
Het SS-Wachbataillon Nordwest (ookwel Bataljon van Helle) bestond hoofdzakelijk uit circa 600 Nederlandse SS-vrijwilligers. Het had als belangrijkste taak de bewaking van concentratie- en doorvoerkampen Amersfoort, Vught, Haaren en St. Michielsgestel. Het bataljon vocht eveneens tijdens Operatie Market Garden op de Ginkelse Heide. Hier leidde het Bataljon grote verliezen en een deel van de manschappen deserteerde.
Meer over SS-Wachbataillon Nordwest

Te weinig plaats

Tegen het einde van september 1944 is het aantal schuilende parachutisten in de schaapskooi aanzienlijk gegroeid. De vijf Nederlandse SS'ers vrijlaten is voor de verzetsleden inmiddels geen optie meer. Ze weten teveel. Volgens Henry Crowder, één van de schuilende parachutisten in de schaapskooi, vindt er een heftige discussie plaats tussen de verzetsleden. Toch wordt besloten: de overgelopen Nederlanders moeten dood. De vijf worden eind september 1944 geëxecuteerd.

Thema
Gewapend verzet
Gewapend verzet is het zich gewapenderhand en op gewelddadige wijze verzetten tegen een overheerser, bijvoorbeeld door het plegen van moordaanslagen.
Meer over Gewapend verzet

Bloedige strijd 

De strijd die vooraf ging aan de executie is bloedig. In verschillende SS-pantserdivisies rondom Arnhem zijn Nederlanders te vinden. Veel van hen zijn onbekwaam en sneuvelt, of deserteert alsnog.

Blijf tweewekelijks op de hoogte
Ministerie van volksgezondheid, welzijn en sportVFonds
Contact

Herengracht 380
1016 CJ
Amsterdam

020 52 33 87 0info@oorlogsbronnen.nlPers en media