Ga direct naar: Hoofdnavigatie
Ga direct naar: Inhoud
Deportaties 28 januari 2019 5 minuten leestijd

NSB fotografen leggen Jodenvervolging vast

Het wegvoeren van de Nederlandse Joden vindt midden in de samenleving plaats. Amsterdamse Joden moeten zich melden op verzamelplaatsen en worden naar Kamp Westerbork gevoerd. In opdracht van de Duitse bezetter leggen NSB fotografen dit, met een nationaalsocialistische invalshoek, vast. 

Deel dit artikel
Deportatie via Muiderpoort station op 25 mei 1943
Deportatie via Muiderpoort station op 25 mei 1943
Oorlogsbronnen | Bart de Kok | NIOD

Op 25 mei 1943 moeten 7.000 Joden zich melden op de Amsterdamse Polderweg in Oost. Vlakbij ligt het treinstation Muiderpoort. Hier zullen zij op een trein stappen die hen naar Kamp Westerbork brengt. Slecht een fractie geeft gehoor aan de oproep, tot grote irritatie van de Duitsers. 500 Joden verzamelen zich op de Polderweg en wachten door urenlang op de trein. Ze worden vastgelegd door fotograaf en NSB'er Bart de Kok.

Persoon
Bart de Kok
Bart de Kok (Nijmegen, 6 september 1896 - 1972) was een fotograaf. Op de dag van de Nederlandse capitulatie, 15 mei 1940, werd hij lid van de NSB. De Kok maakte in Duitse opdracht foto's van zaken die andere fotografen niet mochten vastleggen. Zo fotografeerde hij de deportatie van Joden, een confrontatie tijdens de Februaristaking en inbeslagname van diamanten van Joden in de Diamantbeurs.
Meer over Bart de Kok

Razzia's

Omdat het grootste deel van de 7.000 Joden geen gehoor heeft gegeven aan de oproep volgt de volgende dag een razzia. De Joodse wijk in het centrum wordt afgezet en huizen worden doorzocht opzoek naar degene die de oproep genegeerd hebben. Een van hen is Jules Schelvis. Hij wordt op 26 april 1943 naar Kamp Westerbork gebracht. Hier verblijft hij kort. Op 1 juni 1943 is Jules getransporteerd naar vernietigingskamp Sobibor. 

Persoon
Jules Schelvis
Jules Schelvis (Amsterdam, 7 januari 1921 – Amstelveen, 3 april 2016) was was een van de weinige overlevenden van vernietigingskamp Sobibor. Op 1 juni 1943 werd hij gedeporteerd van Westerbork naar Sobibor. Hij overleefde omdat hij tewerkgesteld in Kamp Dorhucza. Vervolgens belandde hij in verschillende andere kampen. Na de oorlog heeft hij vooral naam gemaakt als onderzoeker, auteur en spreker. Op 7 januari 2007 ontving hij een koninklijke onderscheiding en werd hij benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau.
Meer over Jules Schelvis
Jules Schelvis (95) vertelde wereld over Sobibor - RTL NIEUWSRTL Nieuws
Medewerkers van de kampadministratie van kamp Westerbork schrijven op het Olympiaplein in Amsterdam Joden in op 20 juni 1943

Een maand later is de Jodenbuurt in het centrum ontruimd en zijn de Joden gedwongen te verhuizen naar Amsterdam-Oost en Zuid. Op 20 juni 1943 volgt nog een grote razzia, dit keer volledig in het geheim voorbereidt. De Joden worden opgeschrikt door het lawaai van luidsprekerwagens. Ze moeten zich verzamelen bij het Daniel Willinkplein, Sarphatipark of Olympiaplein. 

5542 Joden worden door de speciaal vanuit Kamp Westerbork overgekomen medewerkers van de kampadministratie geregistreerd. Vervolgens gaan ze met de tram naar het Muiderpoort station. Ook zij stappen gedwongen op de trein naar Kamp Westerbork en worden in de weken daarna vanuit Westerbork gedeporteerd naar de vernietigingskampen.

Persoon
Herman Heukels
Herman Heukels ( Zwolle, 8 juni 1906 - Oldebroek, 26 april 1947) was een fotograaf en NSB'er. Heukels fotografeerde onder meer de razzia rond het Olympiaplein op 20 mei 1943. Deze foto’s werden gepubliceerd in Storm. Het blad der Nederlandsche SS. Na de bevrijding werd Heukels opgepakt en geïnterneerd. Op 26 april 1947 pleegde hij zelfmoord in Kamp Wezep.
Meer over Herman Heukels
Amsterdamse joden op het Daniël Willinkplein in afwachting van deportatie naar kamp Westerbork op 20 juni 1943.
Amsterdamse joden op het Daniël Willinkplein in afwachting van deportatie naar kamp Westerbork op 20 juni 1943.
Amsterdamse joden op het Daniël Willinkplein in afwachting van deportatie naar kamp Westerbork op 20 juni 1943Oorlogsbronnen | Herman Heukels | NIOD
Persoon
Joachimsthal
Op de foto Abraham Meijer Joachimsthal en zijn vrouw Rebekka Sara Joachimsthal-Heijmans. Beide worden op 20 juli 1943 getransporteerd naar Sobibor en daar na aankomst direct vergast.
Meer over Joachimsthal

Het einde

Hierna zijn bijna alle Joden uit Amsterdam verdwenen. Alleen de leden van de Joodsche Raad en hun families zijn nog in de stad aanwezig. Maar niet lang meer. Tijdens de razzia op 29 september 1943 worden ook zij opgepakt en samen met de laatste overgebleven Joden naar Kamp Westerbork gebracht. De Duitsers verklaren Amsterdam 'Jodenvrij'.

Thema
Amsterdam 'Judenrein' verklaard
Op 29 september 1943 werd Amsterdam 'Judenrein' verklaard. Dit gebeurde na een grote razzia, waarbij 5.000 personen, inclusief het bestuur en de medewerkers van de Joodsche Raad, werden opgepakt en via het Amstelstation naar kamp Westerbork werden getransporteerd. Onder de gedeporteerden bevonden zich Abraham Asscher, David Cohen en artiestenduo 'Johnny & Jones'.
Meer over Amsterdam 'Judenrein' verklaard
Blijf tweewekelijks op de hoogte
Ministerie van volksgezondheid, welzijn en sportVFonds
Contact

Herengracht 380
1016 CJ
Amsterdam

020 52 33 87 0info@oorlogsbronnen.nlPers en media