Back to top

Iedere foto en ieder archiefstuk, kunstwerk of object heeft een eigen verhaal. Soms is het verhaal groot, soms klein. De gemene deler is dat iedere bron een eigen geschiedenis kent. In deze rubriek wordt zo’n bijzondere bron uit WO2-zoekmachine Oorlogsbronnen.nl uitgelicht.In deze aflevering: een foto van Hannelore Cahn, een joodse vluchtelinge uit Duitsland.

Op onderstaande foto staat de joodse vluchtelinge Hannelore Cahn, een paar maanden voordat ze in Westerbork belandt. De jodenster op haar kleding is op de foto goed zichtbaar. In Westerbork weet Cahn als een van de weinige gevangenen te ontsnappen.

Portret van Hannelore Cahn in 1942 met een jodenster (Collectie: Joods Historisch Museum, Amsterdam)

Gevlucht uit Duitsland

Hannelore Cahn wordt in 1925 geboren in Hamburg. Het gezin vlucht naar Amsterdam vlak voor de Kristallnacht, de nacht waarin duizenden joodse winkels, huizen, synagogen en andere gebouwen van joodse eigenaren vernield worden. Tijdens de bezetting wordt Cahn met haar ouders opgepakt en naar de Hollandsche Schouwburg gebracht. Cahn's verloofde, de joodse acteur Rob de Vries, lukt het om haar uit de Schouwburg te bevrijden. In 1943 belandt Cahn na een nieuwe razzia echter in Westerbork.

Ontsnapping uit Westerbork

Cahn werkt in Westerbork bij de ‘Fliegende Kolonne’, waar ze pakjes van en naar de trein moet brengen. Daarnaast treedt ze op in de Westerborkrevues, waarin veel bekend joodse acteurs meespelen. De Vries is op dat moment in Amsterdam actief in het verzet. Op een dag komt De Vries, verkleed als machinist, met de posttrein Westerbork. In Westerbork lukt het De Vries Cahn te vinden en te spreken - hij vertelt haar de trein in de stappen en op die manier te ontsnappen uit het kamp. Hoewel Cahn het plan in de eerste instantie niet zit zitten, komt De Vries de volgende dag terug en besluit ze met hem mee te gaan.

Opvoering van de revue 'Auf der Heide Allein' in Kamp Westerbork, circa 1944 (Collectie: Joods Historisch Museum, Amsterdam)

Terugkeer naar het kamp

Cahn ontmoet in Westerbork Hans Eisinger. Hij werkt bij de Ordedienst - de joodse politie in Westerbork - en is verliefd op Cahn. Nadat de leiding van Westerbork de verdwijning van Cahn ontdekt, geeft kampcommandant Gemmeker, Eisinger de opdracht Cahn te gaan zoeken. Als hij haar niet vindt, zo vertelt Gemmeker Eisinger, zal hij op transport naar Auschwitz moeten. Eisinger vindt Cahn uiteindelijk in Amsterdam. Hij weet haar ervan te overtuigen om mee terug te gaan naar Westerbork. Als ze meegaat, vertelt Eisinger haar, gebeurt er niets en worden er geen andere gevangenen gestraft. De twee keren terug en in 1944 trouwen Eisinger en Cahn met elkaar in Westerbork. Tot aan de bevrijding blijft het stel in het kamp. Na de oorlog emigreren Cahn en Eisinger naar Amerika.

Portret van Albert Konrad Gemmeker' (Collectie: NIOD)

Meer oorlogsbronnen

De uitzonderlijke gebeurtenissen van Hannelore Cahn in Westerbork zijn opgetekend in het boek en de bijbehorende documentaire ‘Kamp van Hoop en Wanhoop’, waarin Willy Lindwer de verhalen van tientallen Westerbork-overlevenden vastlegde. In 2007 kwam daarnaast de documentaire ‘Westerbork Girl’ uit, van Steffie van den Oord, die het bijzondere verhaal van Cahns tijd in Westerbork vertelt (Bekijk de documentaire 'Westerbork Girl'). 

Meer bronnen over Kamp Westerbork kunt u vinden via de portal op Oorlogsbronnen.nl (zie hier). Vind daar ook meer bronnen over Anton Gemmeker, de Fliegende kolonne, de Hollandsche Schouwburg, de Kristallnacht en veel meer onderwerpen.