Back to top

Na D-Day op 6 juni 1944 komt de bevrijding van Nederland steeds dichterbij. Noord-Frankrijk wordt bevrijd en de geallieerden trekken België binnen. Om verder op te rukken is de haven van Antwerpen een belangrijke strategische plaats. De verovering van Antwerpen en daarmee de haven zou de geallieerde bevoorradingsroutes aanzienlijk verkorten en daarmee de bevrijding van de rest van Europa dichterbij brengen. 

Antwerpen wordt bevrijd op 4 september 1944 en in de loop van de maand komt ook het havengebied in geallieerde handen. Maar om de Antwerpse haven te kunnen gebruiken moeten ook de wateren eromheen veilig gesteld worden. De Westerschelde is hierbij van cruciaal belang. Om dit voor elkaar te krijgen lanceren de geallieerden vier operaties, uitgevoerd door de Poolse, Canadese en Britse strijdkrachten. Deze operaties vormen bij elkaar de Slag om de Schelde.

NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (1944-09-06)
Dolle Dinsdag. Goes: de vanuit Frankrijk en Belgi[...] (1944-09-06)
Vervaardiger, datum
1944-09-06
Collectie
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies
trefwoorden
  • vluchtelingen
  • borden
  • duitse strijdkrachten
  • militairen
  • vluchtroutes
  • dolle dinsdag
beschrijving
Dolle Dinsdag. Goes: de vanuit Frankrijk en België vluchtende Duitsers, stuitten in Zeeuws-Vlaanderen op de Westerschelde. Aldaar werden zij overgezet naar Hoedekenskerk op Zuid-Beveland. Lopend bereikten ze dan Goes, vanwaar de enige locomotief met enkele wagons hen dan verder bracht Bergen op Zoom. De uiterst rechtse soldaten zijn resp. blootvoets en gewond aan het hoofd. Ik (schrijver) sprak soldaten die sedert 16 juli 1944 aan het lopen waren, enkele vanuit de buurt van Parijs.
https://beeldbankwo2.nl/nl/beelden/detail/20ab3de8-025a-11e7-904b-d89d6717b464/media/b81ebd8b-4291-c67a-20ca-0fd8c651e273

De slag begint in België, eerst moet namelijk het gebied ten noorden van Antwerpen bevrijd worden. Hierna trekken de geallieerden steeds verder naar het noorden  en veroveren met Operatie Switchback het grootste deel van Zeeuws-Vlaanderen en het zwaar verdedigde Breskens. Vanuit hier wordt Operatie Vitality gelanceerd en Zuid-Beveland bevrijd. De laatste stap in het vrijmaken van de Scheldemonding is de inname van de vesting Walcheren.

ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland (1944-10-01)
bezetting; Oberst (kolonel) Eugen Reinhardt (link[...] (1944-10-01)
Vervaardiger, datum
[Onbekend], 1944-10-01
Collectie
ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland
trefwoorden
  • inundaties
  • geschiedenis 1940-1945
beschrijving
bezetting; Oberst (kolonel) Eugen Reinhardt (links) in geïnundeerd Vlissingen, lokatie Koudekerkseweg ter hoogte van nr. 17
http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/8bfa1fe4-97d0-11e3-841c-8f9cb009c7f7
ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland (1944-10-01)
bezetting; Oberst (kolonel) Eugen Reinhardt, comm[...] (1944-10-01)
Vervaardiger, datum
[Onbekend], 1944-10-01
Collectie
ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland
trefwoorden
  • inundaties
  • geschiedenis 1940-1945
beschrijving
bezetting; Oberst (kolonel) Eugen Reinhardt, commandant van Grenadier-Regiment 1019, en tevens commandant van Verteidigungsbereich Vlissingen. Foto genomen in okt. 1944 toen Walcheren grotendeels onder water stond. Lokatie is op het kruispunt Julianalaan/Margrietlaan in Vlissingen, achter een bunker van het type 502
http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/8bfa6616-97d0-11e3-9250-236d92c24f02

Bevolking in het nauw

Tijdens deze militaire operaties zit de Zeeuwse bevolking klem tussen de strijdende partijen die elkaar hevig beschieten en bombarderen. Naast de dreiging uit de lucht vormt vooral het water een gevaar voor de burgers op Walcheren. Om het zwaar verdedigde Walcheren te veroveren zetten de geallieerden het eiland onder water. Op 3 en 7 oktober 1944 worden de zeedijken bij Westkapelle, Vlissingen en Ritthem gebombardeerd, waarna het eiland langzaam onder water loopt en de inundaties beginnen.

NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (1994-12-04)
'Elderly Dutch woman being assisted over temporar[...] (1994-12-04)
Vervaardiger, datum
seargent Hardy, 1994-12-04
Collectie
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies
trefwoorden
  • burgerbevolking
  • evacuaties
  • inundaties
  • huizen
  • klederdrachten
beschrijving
'Elderly Dutch woman being assisted over temporary bridge from her home.' De foto is genomen in Middelburg ter hoogte van de Nieuwenhovenseweg 4, met zicht op de hoek Nieuwenhovenseweg/Nadorstweg. De vrouw in klederdracht is mevr. Van de Putte-Louwerse, geholpen door Marien van de Putte; de man links in het deurgat J. Hubregtse. Het betreft hier niet mensen die even teurg mogen naar hun huis. De aangelegde loopsteigers duiden er namelijk op dat de mensen hier nog deels in de huizen woonden en dat op regelmatige basis de mensen van voedingsmiddelen en goederen werden voorzien. De strijd om de Schelde en bevrijding van Middelburg duurde niet minder dan 85 dagen. Op 3 oktober 1944 besloot de geallieerde legerleiding de dijken op Walcheren door de RAF te laten bombarderen. Door de inundatie van het eiland zouden de Duitse geschutsbatterijen worden uitgeschakeld. Ondanks waarschuwingen aan de bevolking door middel van pamfletten om een veilig heenkomen te zoeken, kwamen bij de eerste aanval toch nog 125 eilandbewoners om het leven. Weken later krijgt de bevolking gelegenheid even naar hun woningen terug te keren om enige bezittingen op te halen.
https://beeldbankwo2.nl/nl/beelden/detail/1fa68b28-025a-11e7-904b-d89d6717b464/media/633344f8-e3c1-43a6-f3b8-48ca44ae84b7
ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland (1944-12-04)
Geiten van de familie Pouwer van nr. 10 wachten o[...] (1944-12-04)
Vervaardiger, datum
Hardy, Sgt., 1944-12-04
Collectie
ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland
trefwoorden
  • inundaties
  • veeteelt
  • nadorstweg
  • geschiedenis 1940-1945
beschrijving
Geiten van de familie Pouwer van nr. 10 wachten op de tafel van nr. 12 op evacuatie.
http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/5998b8b2-97d0-11e3-ad2b-231479b8da56
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies
Inundaties Zeeland-Walcheren. Middelburg, Dampoor[...]
Collectie
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies
trefwoorden
  • horeca
  • inundaties
  • straatbeelden
  • huizen
beschrijving
Inundaties Zeeland-Walcheren. Middelburg, Dampoortstraat.
https://beeldbankwo2.nl/nl/beelden/detail/1fadf67e-025a-11e7-904b-d89d6717b464/media/c87a5c44-6e62-c6ca-bb0d-b7cc891edbd0
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (Oktober 1944)
Inundaties Zeeland-Walcheren. Middelburg, de weg [...] (Oktober 1944)
Vervaardiger, datum
Oktober 1944
Collectie
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies
trefwoorden
  • burgerbevolking
  • evacuaties
  • inundaties
  • straatbeelden
  • kinderen
  • huizen
beschrijving
Inundaties Zeeland-Walcheren. Middelburg, de weg naar Veere begint onder te lopen, vandaar ook de vlucht der bewoners.
https://beeldbankwo2.nl/nl/beelden/detail/1fac0cba-025a-11e7-904b-d89d6717b464/media/1e7ab6c2-8f65-9c08-9774-f186d2e5c2f5

Met strooibiljetten is de bevolking van te voren op de hoogte gebracht en aangespoord om te vertrekken. Maar waarheen? De Sloedam is zwaar beschadigd en wordt regelmatig beschoten. Veel bewoners besluiten hoger gelegen gebieden op het eiland op te zoeken. Ook de Duitse troepen trekken zich terug op hoger gelegen stellingen op Walcheren. Na geallieerde landingen bij Westkapelle en Vlissingen duren de gevechten nog acht dagen. Dan geven de Duitse troepen op Walcheren zich over op 8 november 1944.

Nederlands Instituut Militaire Historie (1944-11-01 / 1944-11-01)
Britse Mariniers embarkeren met voertuigen en mat[...] (1944-11-01 / 1944-11-01)
Vervaardiger, datum
Admirality Photograph, 1944-11-01 / 1944-11-01
Collectie
Nederlands Instituut Militaire Historie
trefwoorden
  • britse strijdkrachten
  • scheepstypen
  • samenleving
  • schepen
  • materieel
  • conflicten
  • strijdkrachten
  • objecten
  • landingsvaartuigen
  • defensie
  • slag om de schelde
  • bevrijding 1944-1945
  • tweede wereldoorlog
beschrijving
Britse Mariniers embarkeren met voertuigen en materieel (w.o. enige Studebaker Weasel amfibievoertuigen) van een LST voor de kust bij Westkapelle.
http://nimh-beeldbank.defensie.nl/memorix/6d8af438-eb18-11df-a391-13966e870614
Nederlands Instituut Militaire Historie (1944-11 / 1944-11)
Opvarende commando's van een half gezonken landin[...] (1944-11 / 1944-11)
Vervaardiger, datum
1944-11 / 1944-11
Collectie
Nederlands Instituut Militaire Historie
trefwoorden
  • scheepstypen
  • samenleving
  • koninklijke landmacht
  • materieel
  • schepen
  • conflicten
  • reddingsoperaties
  • objecten
  • commandotroepen
  • landingsoperaties
  • landingsvaartuigen
  • defensie
  • bevrijding 1944-1945
  • tweede wereldoorlog
beschrijving
Opvarende commando's van een half gezonken landingsvaartuig worden in de monding van de Westerschelde gered door een reddingsbarkas.
http://nimh-beeldbank.defensie.nl/memorix/4967c9b4-eb18-11df-a391-13966e870614
Nederlands Instituut Militaire Historie (1944-11 / 1944-11)
Commando's poseren met een Duitse hakenkruisvlag. (1944-11 / 1944-11)
Vervaardiger, datum
Onbekend, 1944-11 / 1944-11
Collectie
Nederlands Instituut Militaire Historie
trefwoorden
  • de
  • nederlandse strijdkrachten
  • gender
  • vlaggen
  • koninklijke landmacht
  • gelderen
  • steen
  • strijdkrachten
  • van der
  • persoon
  • woerden
  • bevrijding 1944-1945
  • van
  • wal
  • samenleving
  • conflicten
  • oorlogsbuit
  • traditie
  • ruiter
  • ceremonieel
  • korps commandotroepen
  • heraldiek
  • van de
  • defensie
  • tweede wereldoorlog
beschrijving
Commando's poseren met een Duitse hakenkruisvlag.
http://nimh-beeldbank.defensie.nl/memorix/496a0ecc-eb18-11df-a391-13966e870614
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (1945-09-30)
Walcheren epic, November, 1944. L.C.G., crew figh[...] (1945-09-30)
Vervaardiger, datum
British Official Photograph, 1945-09-30
Collectie
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies
trefwoorden
  • bevrijding
  • geallieerden
  • britse strijdkrachten
  • landingsvaartuigen
  • gevechtshandelingen
  • landingen
  • invasie
beschrijving
Walcheren epic, November, 1944. L.C.G., crew fighting to save their shell riddled and sinking craft. The Royal Marines landing at Westkapelle. Our close support bombadment craft, manned by the Royal Navy, ran the gauntlet of the shore batteries and drew the enemy's fir while the assault went through. Losses were severe - at the rate of 4 out of 5 - but the Navy's job was done.
https://beeldbankwo2.nl/nl/beelden/detail/2661e5e8-025a-11e7-904b-d89d6717b464/media/2725c26e-aec0-0000-6a4a-fcee396733a1
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (1944)
Strijd op Nederlands grondgebied. De landing te W[...] (1944)
Vervaardiger, datum
1944
Collectie
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies
trefwoorden
  • bevrijding
  • geallieerden
  • britse strijdkrachten
  • landingsvaartuigen
  • kustgebied
  • landingen
beschrijving
Strijd op Nederlands grondgebied. De landing te West-Cappelle, 1944.
https://beeldbankwo2.nl/nl/beelden/detail/562cdae4-025a-11e7-904b-d89d6717b464/media/15bad733-2d94-9fa2-6b1c-ddc6896d26f8

Het belang van de Slag om de Schelde en de geallieerde overwinning is groot. De Scheldemonding is veilig en de haven van Antwerpen kan gebruikt worden voor het aanvoeren van manschappen en materiaal om de verdere geallieerde opmars te ondersteunen. De geallieerde overwinning maakt de bevrijding van een groter deel van Nederland mogelijk. Maar door de mislukking van Operatie Market Garden duurt de bevrijding van heel Nederland veel langer dan gepland.

Grote gevolgen

Ook het leed voor de Walcherse bevolking is nog niet voorbij. Door de inundaties zijn veel huizen onbewoonbaar geraakt en veel vee is verdronken of snel geslacht. De bevolking wordt wederom geëvacueerd, dit keer vanwege het gebrek aan onderdak, voedsel, brandhout en om de verspreiding van besmettelijke ziektes door overbevolking te voorkomen. De meesten komen terecht op Zuid-Beveland, waar de ontvangst lang niet altijd hartelijk verliep. Evacuees worden veelal opgevangen bij mensen die het zelf ook moeilijk hadden. Na terugkomst blijft de weg naar wederopbouw voor Walcheren lang. De infrastructuur is grotendeels verwoest en het duurt tot begin 1946 voordat alle gaten in de dijken gedicht zijn. De gevolgen van de inundaties voor de land- en tuinbouw duren nog jaren voort.