Ga direct naar: Hoofdnavigatie
Ga direct naar: Inhoud

Stichting Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en Landelijke Knokploegen

beheersgeschiedenis/overbrenging naar het NIOD

De collectie werd door de Stichting LO-LKP bewaard en na de liquidatie van deze Stichting overgedragen aan de Stichting 1940-1945. In 1956 droeg laatstgenoemde stichting de collectie over aan het RIOD.

periode van ontstaan

Het archief is gevormd in de periode 1945-1951.

Stichting Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en Landelijke Knokploegen
Geschiedenis

De Stichting Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en Landelijke Knokploegen (Stichting LO-LKP) werd in november 1945 opgericht, na de fusie van de LO en LKP, de twee grootste Nederlandse verzetsorganisaties in Nederland. De Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers (LO) was in 1942 ontstaan doordat mevrouw H. Th. Kuipers-Rietberg (alias Tante Riek) en dominee F. Slomp (alias Frits de Zwerver) zich gezamenlijk in gingen spannen onderduikadressen te regelen voor diegenen die dat zelf niet voor elkaar kregen en onderduikers te verzorgen. De onderduik had op dat moment in de oorlog nog meer urgentie gekregen door een aantal repressieve maatregelen van de bezetter. Zo werden er verscherpte maatregelen genomen tegen Nederlandse Joden, kwam er een hernieuwde oproep voor de Arbeitseinsatz en ten slotte moesten in 1943 alle Nederlandse beroepsmilitairen opnieuw in krijgsgevangenschap. Gaandeweg ontstonden overal in het land organisaties en afdelingen die zich met onderduikhulp bezig gingen houden. Zij gingen in februari 1943 de LO vormen. Op landelijke vergaderingen van de LO, de zogenaamde ‘Beurs’, werden onderduikadressen en andere zaken die voor onderduikers van belang waren onder de afdelingen uitgewisseld.

Mevrouw H.Th. Kuipers-Rietberg, alias Tante Riek, met dominee Slomp oprichter van de LO-LKP.

Na de invoering van de Tweede Distributiestamkaart werd het een stuk gecompliceerder om aan bonkaarten voor onderduikers te komen. Nu werd het noodzakelijk overvallen op distributiekantoren te plegen om die te verkrijgen en zo de onderduikers te kunnen verzorgen. Aanvankelijk werden deze overvallen gepleegd door los- vaste knokploegen. Bonkaarten en bijvoorbeeld ook blanco persoonsbewijzen werden buitgemaakt. De knokploegen pleegden ook overvallen op bevolkingsregisters. Langzamerhand ontstond uit dit los- vast verband een landelijk netwerk. In augustus 1943 kwam het tot de oprichting van de Landelijke Knokploegen (LKP). De LKP richtte zich verder op het buitmaken van wapens, de bevrijding van gearresteerde verzetsmensen en sabotage en het liquideren van verraders. Het doel van de Stichting LO-LKP nu, was nabestaanden van de LO, de LKP en hun nevenorganisaties (de Falsificatie-Centrale, de Persoonsbewijzen Sectie, het Centrale Distributiekantoor en de Centrale Inlichtingen Dienst) informatie te geven over het verzet van de LO en LKP. Gevallen leden van de organisaties moesten worden geëerd, de herinnering aan hun daden moest levend blijven. De Stichting had daartoe al in maart 1945 besloten een gedenkboek samen te stellen en verzamelde daartoe documentatie, dat uit interviewverslagen, rapporten over het verzetswerk en enquêteformulieren bestond. Dit is het materiaal waar de gedenkboekcommissie uit putte om Het Grote Gebod: gedenkboek van het verzet in LO en LKP te schrijven, dat in 1951 verscheen. Deze documentatie is geschonken aan het RIOD en vormt nu collectie 251a.

Openbaarheid: Enkele inventarisnummers van dit archief zijn beperkt openbaar. Details staan vermeld in de rubriek "openbaarheid".
Status: NIOD-KNAW collectie
De collectie bevat enkele duizenden verslagen, rapporten, verklaringen, processen-verbaal en interviewverslagen over de ontwikkeling en de activiteiten van de LO en KP. Ook bevat het een groot aantal ingezonden enquêteformulieren over omgekomen oud-medewerkers van beide organisaties. De documentatie, die veelal is opgesteld door de oud-illegale werkers zelf en door uit hun kring voortgekomen interviewers, varieert sterk in omvang en importantie. Het grootste gedeelte van de documentatie is opgeteld in de jaren 1946 en 1947. Voor iedere provincie werd een aantal onderzoekers aangesteld, die honderden interviews afnamen. Ook kwamen er na oproepen in het contactorgaan van de Stichting De Zwerver grote aantallen verslagen en rapporten van oud-medewerkers binnen. Verder droeg een groot aantal enquêteformulieren bij tot het vervolledigen van de documentatie die als grondslag voor het gedenkboek moest dienen.
Over het archief: De collectie bevat verslagen van oud-medewerkers van de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en Landelijke Knokploegen over hun persoonlijke belevenissen en ervaringen tijdens de oorlogsjaren. Deze herinneringen hebben, met archief 184 a , gediend als bron voor de samenstelling van het gedenkboek van de LO-LKP Het Grote Gebod (Kampen 1951).
Soort: Collectie
Ontvang onze nieuwsbrief
Tweewekelijks geven we je een overzicht van de meest interessante en relevante onderwerpen, artikelen en bronnen van dit moment.
Ministerie van volksgezondheid, welzijn en sportVFonds
Contact

Herengracht 380
1016 CJ
Amsterdam

020 52 33 87 0info@oorlogsbronnen.nlPers en media