Ga direct naar: Hoofdnavigatie
Ga direct naar: Inhoud

Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst Nijmegen

De redenen voor de inventarisatie van het archief van de GG en GD over de periode 1937 -1985 waren :- de slechte toegankelijkheid van het archief (er was een ondeugdelijke dossierinventaris aanwezig)- het archief vormt, wegens het opgaan van de GG en GD Nijmegen in de Basisgezondheidsdienst Nijmegen en Omgeving per 1 januari 1986, een afgesloten geheel- het inbouwen van een jaarlijkse vernietiging van archiefstukken- het toenemende ruimtebeslag in de archiefruimte van het semi-statische archief Als begindatum is 1 november 1937, omdat toen de GG en GD Nijmegen middels een verordening van de gemeenteraad van Nijmegen is ingesteld. Als einddatum is 31 december 1985 gekozen, omdat de dienst per 1 januari 1986 is opgegaan in de Regionale Basisgezondheidsdienst Nijmegen en Omstreken. Eén stuk dateert van vóór 1937. Dit stuk maakt deel uit van de serie ingekomen stukken (inv. nummers 24 - 47). Aangezien dit stuk niet los staat ten opzichte van andere stukken in deze serie heb ik dit stuk bij het archief gelaten. De stukken van nà 1985 zijn bij het archief gelaten, omdat zij deel uitmaken van afgesloten dossiers. Het betreft onder andere jaarverslagen over 1985, die in 1986 zijn opgemaakt en bijlagen bij de begrotingen (o.a. begrotingswijzigingen) daterend van vóór 1986. De oude orde en ordening werd zoveel mogelijk gehandhaafd en zonodig hersteld. De archiefstukken van de periode 1936 - 1951 werden in omslagen in archiefdozen op het Gemeente-archief Nijmegen aangetroffen. Het betreft de series ingekomen en doorslagen van uitgaande stukken betreffende de gezondheidszorg. De archiefstukken waren per jaar, twee of drie jaar in omslagen met vermelding van een letter en een volgnummer geordend. Binnen elke omslag waren de archiefstukken op 'onderwerp' opgeborgen. De registratie van deze stukken is waarschijnlijk in agenda's of indicateurs gevoerd. Ik heb echter geen nadere toegang kunnen vinden op bovengenoemde stukken.Ik heb de oude orde gehandhaafd omdat het slechts om vijf archiefdozen gaat en de stukken per jaar redelijk snel zijn terug te vinden. De archiefstukken aanwezig op de GG en GD zelf waren geordend met behulp van de basiscode van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (code VNG). Hierbij moet gezegd worden dat niet alle archiefstukken in het verleden werden geregistreerd. Met name de financiële stukken, stukken betreffende het ambulancevervoer, stukken van de afdeling Gezondheidsvoorlichting en -opvoeding werden niet of nauwelijks geregistreerd. Bovendien is er bij de geregistreerde stukken veelal sprake van een onjuist gebruik van classificatienummers. Zo is een aantal dossiers onder twee of drie classificatienummers terug te vinden. Verder is er sprake van een onjuist gebruik van de basisarchiefcode. Behalve het hoofdstuk Openbare Gezondheid (1.77) gebruikte men ook andere hoofdstukken zoals Openbare Veiligheid (1.78), Verkeer en Vervoer (1.81), Arbeid (1.83) en Maatschappelijke Zorg (1.84). Bij de inventarisatie is de ordening van de dossiers volgens de basisarchiefcode zoveel mogelijk gehandhaafd. Archiefstukken die niet waren voorzien van een classificatienummer heb ik geplaatst in dossiers onder het classificatienummer waar ze in het verleden waarschijnlijk ondergebracht zouden worden. Ik heb ze echter niet opnieuw geklasseerd. Ik heb besloten de dossiers over zaken die pas nà 31 december 1985 zijn afgehandeld buiten dit archief gelaten. Hierbij gaat het voornamelijk om stukken betreffende de totstandkoming van de Regionale Basisgezondheidsdienst Nijmegen en Omstreken. Dienstverleningsovereenkomsten met derden betreffende de bedrijfsgezondheidszorg daterend van vóór 1986 maar die na 1 januari 1986 nog gelden zijn in het dynamisch archief van de periode 1986 - 1995 geplaatst. Dit geldt ook voor de bijhorende correspondentie van zowel vóór als nà 1 januari 1986. Bij de inventarisatie heb ik gebruik kunnen maken van een dossierinventaris. Deze bestond uit een aantal beschrijvingen op fiches. De beschrijvingen dekten niet altijd de lading en waren niet altijd voorzien van data. Bovendien ontbrak van een aantal dossiers een beschrijving. Het archief is incompleet bewaard. De belangrijkste delen van het archief bestaan uit de series ingekomen en doorslagen van uitgaande stukken, jaarverslagen, stukken betreffende de organisatie, het personeel en daarnaast stukken betreffende de verschillende taken van de GG en GD. Onder het hoofdstuk 'stukken van algemene aard' heb ik jaarverslagen en de series ingekomen en doorslagen van uitgaande stukken geplaatst. Bij de jaarverslagen ontbreekt de periode 1966 - 1979. In deze periode zijn er geen jaarverslagen uitgebracht. Onder de rubriek 'instelling en ontwikkeling' van het hoofdstuk 'Organisatie' vallen o.a. stukken betreffende de ontwikkeling van de GG en GD naar een Regionale Basisgezondheids- dienst Nijmegen en Omstreken. Van deze stukken bevinden zich ook nog dossiers van nà 1985 in het dynamisch archief. Bij de rubriek 'Betrekkingen tot andere lichamen' heb ik vergaderstukken van de belangrijkste commissies, verenigingen geplaatst waarin de GG en GD Nijmegen was vertegenwoordigd. Vergaderstukken van andere commissies, verenigingen heb ik ter vernietiging aangeboden. Bij de financiële stukken zijn voornamelijk jaarrekeningen, begrotingen en grootboeken terug te vinden. Aangezien de GG en GD vóór 1 januari 1980 geen zelfstandige tak van dienst was die een jaarrekening uitgaf, zal men hier tevergeefs jaarrekeningen van vóór 1980 terugvinden. Gelukkig kan men veel financiële informatie putten uit de financiële jaarverslagen (inv. Nummers 116 - 130). Ik heb onder de rubriek ''financiën'' de stukken op datum geordend en niet zoals gebruikelijk op de onderverdeling ''algemeen--bijzonder''. Dit omdat het gaat om een klein aantal financiële stukken. In de rubriek 'Uitoefening van de dienst' zijn de vergaderstukken van de diverse afdelingen terug te vinden. Deze stukken waren veelal niet geklasseerd. Bovendien zijn de series incompleet. De serie 'Stukken betreffende het functioneren, de organisatie en de uitvoering van het ambulancevervoer' (inv. nummers 251 - 259) heb ik onder de rubriek 'Functioneren van de dienst en afdelingen' geplaatst. In het verleden werden bijna alle stukken betreffende de afdeling Ambulancedienst onder 07.55 geklasseerd. Een aantal stukken van deze serie is verkeerd geklasseerd. Ik heb de gehele serie in tact gelaten en verwijzingen aangebracht bij de rubriek 'Instelling en ontwikkeling' en het hoofdstuk 'Ambulance-dienst'. Onder het hoofdstuk 'Bedrijfsgezondheidszorg' vindt men de stukken betreffende het verrichten van bedrijfsgeneeskundige zorg ten behoeve van het personeel van diensten, bedrijven en instellingen in Nijmegen (inv. nummer 388 - 466). Normaal gesproken kunnen dit soort stukken weg. Alleen de dienstverleningsovereenkomsten met de diensten bedrijven en instellingen moeten bewaard blijven. Ik heb besloten om toch bovengenoemde dossiers te bewaren. De redenen zijn : - de incompleetheid van het GG en GD-archief. Veel stukken van vóór 1975 zijn er niet;- een indruk te krijgen van de uitvoering van de taken van de GG en GD, in dit geval de bedrijfsgezondheidszorg. Bovengenoemde dossiers geven een goed beeld van wat de afdeling Bedrijfsgezondheidszorg zoal in het verleden heeft gedaan;- de gehele serie omvat slechts één meter. Onder het hoofdstuk 'Ambulancedienst' is een aantal dossiers ondergebracht betreffende hulpverlening bij ongevallen, rampen, etc. De inv. nummers 554, 556 - 557 en 568 heb ik bewaard vanwege het lokaal historisch belang. Vanaf het begin van de inventarisatie heb ik twee series beschrijvingen gemaakt, namelijk één serie vernietigbare stukken en een serie niet-vernietigbare stukken. Aan de hand van de beschrijvingen van de vernietigbare stukken is volgens de geldende vernietigingslijst voor de gemeenten een vernietigingsvoorstel opgemaakt. Uit een dossier betreffende het vernietigingen van archiefstukken is gebleken, dat er door de GG en GD in overleg met het Gemeente-archief Nijmegen in het verleden al stukken uit archief zijn vernietigd. Het is opmerkelijk dat van de periode 1955 - 1975 weinig archiefstukken bewaard zijn gebleven. Met name vergaderstukken van de dienst ontbreken in het geheel. Bij het maken van een ordeningsschema voor het archief van de GG en GD hebben de code VNG en de jaarverslagen van 1980 - 1985 als richtlijn gediend. Aan de hand van de hoofdstukken Organisatie (07) en Personeel (08) uit de code VNG zijn de desbetreffende stukken bij elkaar gezet. Voor de rubrieksindeling van het hoofdstuk ''Taken'' heb ik zowel gebruik gemaakt van de code VNG als van de jaarverslagen. De archiefstukken zijn uit de dozen, mappen en ordners verwijderd, van nieuwe zuurvrije omslagen voorzien en in archiefdozen geplaatst. Na de inventarisatie bedraagt de omvang van het archief elf meter.
InstellingDe gemeenteraad besloot op 3 november 1937 tot instelling van een gemeentelijke gezondheidsdienst in de gemeente Nijmegen per 1 november van datzelfde jaar. De gemeentearts vervulde de functie van directeur. Behandeling van onvermogendenNa de Tweede Wereldoorlog veranderde de geneeskundige behandeling van min- en onvermogenden. Voorheen was de stad Nijmegen verdeeld in vijf wijken, met in iedere wijk een vaste wijkarts voor de geneeskundige behandeling van de armere inwoners. Door de inwerkingstelling van het Ziekenfondsbesluit in 1941 nam het aantal van bij de wijkartsen ingeschreven personen dermate af dat besloten werd tot opheffing van dit systeem. Een vrije artsenkeuze werd ingevoerd voor de onvermogenden die niet voor ziekenfondslid in aanmerking kwamen. Deze wijziging kreeg in mei 1947 haar beslag. SamenwerkingNa de oorlog boekte de GG en GD veel vooruitgang in de aanpak van de hygiëne en gezondheidstoestand van Nijmegenaren. De dienst voerde de Inentingswet van 1939 consequent uit, waardoor het aantal inentingen tegen pokken vanaf 1946 sterk steeg. De vaccinatiecommissie hield maandelijks zitting in het gebouw van de Geneeskundige Dienst. In het gebouw van de GG en GD werden na de oorlog ook aanverwante organisaties gehuisvest. Daaronder de in 1947 opgerichte Stichting Bureau Medische Sportkeuring, de Consultatiebureaus voor Drankzuchtigen van de Dr. Ariënsvereniging en het adviesbureau voor de Geslachtsziektebestrijding. Een lange tijd gewenst nieuw kantoor voor de GG en GD liet op zich wachten tot 1959. Zelfstandige tak van dienstMet ingang van 1 januari 1980 maakte het college van Burgemeester en Wethouders de GG en GD tot zelfstandige tak van dienst. Het gevolg was dat de dienst een eigen begroting, een eigen jaarrekening en een eigen jaarverslag opmaakte. Nieuwe huisvestingDe GG en GD kreeg op 1 juni 1981 een nieuw dienstgebouw aan de Groenewoudseweg, naast de brandweer (die de ambulancechauffeurs leverde) en op korte afstand van de ziekenhuizen St. Radboud en Canisius-Wilhelmina. De samenwerking tussen de GG en GD en de ziekenhuizen zou daardoor verbeteren. Met de oplevering van het gebouw kwam ook een eind aan de ruimtelijke scheiding tussen de ambulancedienst en de rest van de GG en GD. Verder vonden de Jeugdgezondheidsdienst Kring Nijmegen en de Stichting Jeugdtandverzorging een onderkomen in het nieuwe gebouw. Naar een regionale basisgezondheidsdienstEen toenemend aantal taken van de dienst droeg een regionaal karakter. Dat gold met name voor de ambulancedienst, de bedrijfsgezondheidszorg en het adviseren in verband met de uitvoering van de Algemene Bijstandswet. Verschillende gemeenten in de regio Nijmegen hadden behoefte aan uitbreiding en formalisering van de bestaande dienstverlening vanuit de GG en GD Nijmegen.De districtscommissie voor de regio Nijmegen, geïnstalleerd in 1976, stelde op verzoek van de GG en GD in 1980 een subcommissie Basisgezondheidszorg samen. Deze commissie inventariseerde de taken op het gebied van de volksgezondheid en adviseerde over hoe en door wie deze taken in de toekomst moesten worden uitgevoerd. Bovendien diende zij een bijdrage te leveren aan de totstandkoming van een basisgezondheidsdienst voor Nijmegen en omgeving. Medio 1984 werd de afdeling Geestelijke Volksgezondheidszorg opgeheven. De taken Acute Psychiatrie en Psychogeriatrie werden overgedragen aan de Regionale Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg (RIAGG). De overblijvende taken werden overgeheveld naar de afdeling Algemene Gezondheidszorg van de GG en GD. Vanaf 1 januari 1985 nam de afdeling Gezondheidsvoorlichting en -opvoeding de uitvoering van de tandheelkundige gezondheidsvoorlichting en -opvoeding (TGVO) in het Rijk van Nijmegen over van de Stichting Jeugdtandverzorging. De GG en GD bleef als (toekomstige) regionale dienst buiten het gemeentelijke reorganisatieproces van 1985. Mede door de regionalisering behoorde de GG en GD niet tot de kerndiensten. Adviezen aan het college van Burgemeester en Wethouders gingen vanaf 1985 via de Dienst Sociale Zaken, die de beleidsadvisering betreffende de volksgezondheid tot taak kreeg. Gemeenschappelijke regelingIn december 1985 besloten de raden van een aantal gemeenten in de regio Nijmegen tot het aangaan van een gemeenschappelijke regeling Basisgezondheidsdienst voor Nijmegen en Omstreken. Op 1 januari 1986 startte de regionale Basisgezondheidsdienst Nijmegen en Omstreken (BaGD). De GG en GD bleef daarnaast bestaan en voerde de werkzaamheden voor de BaGD uit. GG en GD gemeente Nijmegen en de gemeenschappelijke regelingen BaGD Nijmegen en Omstreken en de Centrale Post Ambulancedienst Nijmegen (CPA) vormden samen het werkverband GGD Nijmegen.Per 1 januari 1992 kwam er één regionale GGD (de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Regio Nijmegen) die de GG en GD en de BaGD verving.
De bij het archief van de Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst als gedeponeerde archieven zijn als zelfstandige archieven bij het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) geplaatst onder de volgende archiefnrs.: Archiefnr. Naam archief 582 Jeugdgezondheidsdienst Kring Nijmegen, 1948 - 1986 583 Gemeenschappelijke Regeling Centrale Post Ambulancevervoer Nijmegen, 1986 - 1989 900 Gemeenschappelijke Regeling Regionale Basisgezondheidsdienst Nijmegen en Omstreken, 1986 - 1991 902 Samenwerkingsverband Gezondheidsvoorlichting en -Opvoeding/Preventie regio Nijmegen en Omstreken, 1985 - 1988 903 Begeleidingscommissie Centrale Post Ambulancevervoer, 1990 - 1991 905 Adviescommissie Jeugdgezondheidszorg, 1987 - 1991
Het archief van de GG en GD Nijmegen over de periode 1937 - 1985 had vóór de inventarisatie een omvang van circa 185 meter. De archiefstukken waren verspreid ondergebracht in het dienstgebouw van de GG en GD aan de Groenewoudseweg. Een groot aantal archiefstukken was in archiefdozen opgeborgen in de semi-statische archiefruimte. De financiële stukken bevonden zich tesamen met de medische leerlingenkaarten (drieluiken) van de Jeugdgezondheidsdienst Kring Nijmegen in archiefdozen en ladenkasten in de kruipruimte van de kelder. Daarnaast was een groot aantal archiefstukken nog aanwezig op de verschillende afdelingen van de GG en GD. Een negental archiefdozen is in het verleden op het Gemeentearchief Nijmegen terechtgekomen. Hierbij is er nooit sprake geweest van een officiële overdracht van deze stukken. Na het bijeenbrengen van alle archiefstukken in de archiefruimte van het semi-statisch archief in de kelder kon begonnen worden met de inventarisatie.
Datum
1 januari 1937 - 1 januari 1991
Type
  • Archief
Vervaardiger
  • Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst Nijmegen
Collectie
  • Archieven Regionaal Archief Nijmegen
Ontvang onze nieuwsbrief
Tweewekelijks geven we je een overzicht van de meest interessante en relevante relevante onderwerpen, artikelen en bronnen van dit moment.
Ministerie van volksgezondheid, welzijn en sportVFonds
Contact

Herengracht 380
1016 CJ
Amsterdam

020 52 33 87 0info@oorlogsbronnen.nlPers en media