Ga direct naar: Hoofdnavigatie
Ga direct naar: Inhoud
Bron delenBron delen

Amsterdam, gevelstenen in het voormalig Joods Meisjesweeshuis

De gevelstenen in het voormalig Joods Meisjesweeshuis herinneren de inwoners van Amsterdam aan de bijzondere geschiedenis van dit pand in de Rapenburgerstraat. Het Nederlands Israëlitisch Weesmeisjes Collegie deed ruim tachtig jaar (1861-1943) dienst als opvang voor joodse meisjes. Het pand lag midden in de Amsterdamse Jodenbuurt. In de beginperiode was aan de instelling ook een schooltje en een ziekenzaal verbonden. Het aantal inwoners varieerde van 34 in de begindagen tot 80 in de hoogtijdagen. De meisjes kregen een orthodoxe opvoeding. Zij waren niet per definitie de armsten. Het huis nam alleen kinderen op van ouders die lid waren van de Joodse gemeente. Vandaar dat het huis aanvankelijk niet zoveel meisjes huisvestte. Ook was het niet zo dat alle meisjes wees waren. In sommige gevallen was alleen de vader gestorven en kon de moeder de verzorging van het kind niet langer opbrengen. Op deze wijze werd het weeshuis vooral een plek waar meisjes een degelijker opleiding genoten dan als ze thuis waren gebleven. In eerste instantie bestond die opleiding uit 'vrouwelijke handwerken' als naaien en huishoudlessen, waarmee de meisjes later als dienstmeisje in hun onderhoud konden voorzien. Maar vanaf de jaren twintig kregen ze een bredere opleiding, zodat zij ook secretaresse of verpleegster konden worden. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werd er door de bezetter steeds meer druk uitgeoefend op het Nederlandse politieke en economische leven. De anti-joodse maatregelen kregen eind 1940 en begin 1941 een steeds grimmiger karakter. Vanaf 1941 werden in het weeshuis kinderen ondergebracht wier ouders bij razzia's waren opgepakt. Toen in juni 1942 de massale deportaties van joden begonnen, leek het weeshuis in eerste instantie gespaard te worden. Maar op 10 februari 1943 werd het huis alsnog ontruimd. De kinderen en personeelsleden kwamen via het doorgangskamp Westerbork terecht in het concentratiekamp Sobibor. Geen van hen heeft de oorlog overleefd. Na de bezetting heeft het weeshuis nog enige tijd gediend als opvang voor joodse overlevenden. Of de oorspronkelijke stenen toen nog op de gevel van het voormalige weeshuis zaten is niet bekend. Oprichting Het herstel van de teksten op de gevelstenen en het opnieuw aanbrengen van de teksten op de daklijsten was een initiatief van de huidige bewoners, onder wie David Barnouw en Elma Verhey, en Richard Kuiper, projectleider van de Vereniging Vrienden van Amsterdamse Gevelstenen. Deze vereniging heeft ook bewerkstelligd dat de tekststenen van het Fernandes Nuneshuis in het pand Nieuwe Kerkstraat 16 (een voormalig Joods bejaardenhuis) en de teksten in de gevel van de Nieuwe Herengracht 33 (tehuis voor joodse oude mannen) zijn hersteld. Onthulling De twee gevelstenen zijn op 10 februari 2003 onthuld door wethouder Hannah Belliot, in het bijzijn van enkele voormalige bewoners van het Joods Meisjesweeshuis.
Ontvang onze nieuwsbrief
Tweewekelijks geven we je een overzicht van de meest interessante en relevante onderwerpen, artikelen en bronnen van dit moment.
Ministerie van volksgezondheid, welzijn en sportVFonds
Contact

Herengracht 380
1016 CJ
Amsterdam

020 52 33 87 0info@oorlogsbronnen.nlPers en media