Dirk Jan van de Merwe

MERWE van de (Dirk Jan), geboren te Rotterdam op 20 juli 1907. Hij trouwt in 1937 en woont in 1944 met zijn vrouw in de Rotterdamse Stadsdriehoek, op het adres 1e IJzerstraat 59b. Bij de razzia van 11 november 1944 wordt Dirk om 08:30 uur thuis opgepakt, hij is dan 37 jaar en ijzerwerker-aftekenaar. Vrijwel direct moet hij, in werkkleding, naar het in aanbouw zijnde Belastingkantoor aan de Puntegaalstraat. ’s Middags moet hij lopend naar het Academie Gebouw in Delft en aan het begin van de nacht wordt hij met de trein op transport gezet naar Duitsland. Via onder andere Haarlem, Amersfoort en Enschede komt de trein op 15 november 1944 om 09:00 uur aan in Coesfeld. De stad maakt een sombere indruk met gebombardeerde huizen. Dirk en zijn lotgenoten worden ondergebracht in een schoolgebouw, waar het wemelt van het ongedierte. Anderhalve dag later worden zij aan het werk gezet bij de Reichsbahn. Dirk moet voorslager bij de smederij worden, maar dat wil hij niet. Hij wil buiten werken om eventuele beschietingen of bombardementen tijdig te kunnen waarnemen. En zo moet hij met zo’n vijf/zes man wagens met bunkerkolen lossen. Om de andere week moeten de mannen in een andere stad werken, zoals Münster. Als het kan gaan de mannen daar de boer op, om klusjes te verrichten voor extra eten. Maar ze moeten oppassen voor de Grüne Polizei en de Gestapo. In Coesfeld moeten de mannen vaak ook ’s nachts werken, wanneer de Engelsen het spoor weer eens hebben gebombardeerd. Gaandeweg wordt dit werk zwaarder, omdat het met minder mannen gedaan moet worden. Veel mannen hebben al de benen genomen, ondanks het (nooit uitgevoerde) dreigement dat voor iedere ontvluchter twee personen doodgeschoten zullen worden. Vanaf januari 1945 wordt er minder gewerkt omdat er bijna iedere dag luchtalarm is. Op een zondagmorgen, vermoedelijk in april 1945, vindt een hevig bombardement plaats. Wanneer dit is afgelopen gaan Dirk en zijn kameraden polshoogte nemen bij de spoorbaan. Ze zien een enorme ravage met over elkaar liggende wagons en veel dode soldaten. Ook zien ze een flinke hoeveelheid eten, zoals brood, boter, suiker, rollen Frujetta, plakken rundvet, en ook tabak. Zoveel als mogelijk nemen de mannen het eten en tabak mee naar het Lager. Na die zondag wordt Coesfeld bijna dagelijks zo erg gebombardeerd, dat die op Rotterdam er maar kinderspel bij waren, aldus Dirk. Inmiddels zijn de meeste kameraden er vandoor. Vanwege de aanhoudende bombardementen besluiten ook Dirk en drie kameraden om er gezamenlijk vandoor te gaan. Na een dag zwerven, de mannen weten eigenlijk niet welke richting zij uitgaan, kloppen zij aan bij een boer die maar voor drie man slaapplaatsen heeft. Dirk moet op zoek naar ander onderdak, maar de mannen spreken af de volgende dag om 07:00 uur samen verder te gaan. Maar wanneer Dirk op de afgesproken tijd aan de weg staat, blijken de drie anderen al weg te zijn. Dirk gaat eerst terug naar de boer, voor wie hij nog een halve dag werkt, maar gaat dan toch alleen op stap. Tegen de avond ontmoet hij twee mannen uit Den Haag en één uit Rotterdam, die uit Keulen gevlucht zijn. Met de Rotterdammer gaat Dirk verder op pad totdat ze bij een boerderij onderdak vinden. Deze boerderij wordt gerund door drie zussen. Hun ouders zijn overleden en hun vijf broers zitten in het leger. Daar werken de mannen tot aan hun bevrijding door de Engelse troepen. Via Glanerbrug komt Dirk aan in Enschede, waar hijzelf en zijn kleding gereinigd worden. Daarna moet hij vier weken in Deventer wachten totdat Rotterdam wordt vrijgegeven voor repatrianten. Wanneer dat het geval is wordt Dirk met een auto van het veevervoer tot vlakbij zijn huis gebracht. Daar komt hij aan op 5 juni 1945.

Bron: Stadsarchief Rotterdam