Cosmo Medici Roeske

De uit Suriname afkomstige Cosmo Medici Roeske (25), geboren op 4 oktober 1916 te Nickerie, behoort tot een groep van 13 personen, die in 1942 een plan beramen: in de haven van IJmuiden aan boord van een trawler sluipen; de bemanning op volle zee met zachte hand te overmeesteren en naar Engeland te varen. De groep bestaat verder uit Jan Cornelis de Bruijn, Karel Glaser, Sjef de Groot, Wim 't Hart, Wolter van Hellenberg Hubar, Anton Kortlandt, Gerard Lablans, Karel de Munter, Bram Nol, Mozes Richard Nol, Lex van Os en Arie Schotsman. De mannen weten niet dat het hoofd van de Sicherheitsdienst in Den Haag, Joseph Schreieder, volledig van het plan op de hoogte is. Hij is erover geïnformeerd door de Nederlandse geheimagent L. Andringa, die na te zijn gedropt boven Nederland, was gearresteerd en voor de Duitsers is gaan werken. Samen met de Haagsche vertrouwensman van Schreieder, politieagent Dick Poos, heeft Andringa het een en ander opgevangen tijdens een bezoek aan de Haarlemse sigarenwinkelier Martens, een contactadres van de Engelse geheimedienst. Op 17 mei 1942 gaan Van Os, De Munter en Van Hellenberg Hubar volgens plan met de trein naar IJmuiden. Op de afgesproken plek bij het station - een pissoir - brengt een zekere Henk hen te voet naar een woning nabij de haven. Daar ontmoeten ze de andere 10 Engelandvaarders. De logger, de SCH161, is eigendom van de Scheveningse rederij Arie van der Zwan, dat toestemming heeft op bepaalde tijden op de Noordzee te vissen. De mannen klimmen 's nachts heimelijk aan boord van de SCH161 en verstoppen zich in groepjes van twee of drie achter de betimmering in het visruim. De Duitse wachtpost wordt afgeleid door Kitty Blauw-IJzerdraad. Als schipper Arie Taal aanstalten maakt om de buitenhaven van IJmuiden te verlaten, klinken plotseling scherpe bevelen en zware laarzen op het dek. Even later staan de 13 mannen in een rij met de handen boven het hoofd en gezichten naar de muur, een machinegeweer dreigend op de ruggen gericht. Ze worden gearresteerd en afgevoerd naar het Huis van Bewaring in Scheveningen, het beruchte 'Oranjehotel'. Roeske, 't Hart, Kortlandt en De Munter dragen bij hun arrestatie een wapen en worden gezocht wegens verzetsactiviteiten. Kortlandt heeft bovendien een grote hoeveelheid spionagemateriaal bij zich. Roeske wordt op 5 februari 1943 op de Leusderheide gefusilleerd met 13 medewerkers van het Parool en 5 verzetsmensen. Hij is op 7 december 1945 in Velzen gecremeerd. 't Hart sterft op 24 mei 1943 voor een vuurpeloton en Kortlandt overlijdt op 27 november 1944 in het concentratiekamp Neuengamme. De Munster weet uit het 'Oranjehotel' te ontsnappen en in het voorjaar van 1943 Engeland te bereiken. Hij dient daarna bij de geallieerde strijdkrachten in het Verre Oosten. De neven Mozes Richard en Bram Nol en Karel Glaser komen vanwege hun Joodse afkomst via Westerbork in respectievelijk Sobibor en Auschwitz terecht. Daar worden ze in 1943 vermoord. Sjef de Groot, Jan de Bruijn, Wolter van Hellenberg Hubar, Lex van Os en Arie Schotsman worden op 18 juli 1942 vanuit Scheveningen naar de gevangenis in Haaren, Noord-Brabant gebracht en op 15 maart 1943 veroordeeld tot gevangenisstraffen van één tot anderhalf jaar wegens 'unerlaubte Ausreise'. Gerard Lablans wordt pas op 8 juni 1944 veroordeeld tot één jaar en zes maanden gevangenisstraf maar gezien zijn lange voorarrest, vrijgelaten.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders