Johan Aaldrik Stijkel

Ook bekend als: Han, Dr. Eerland de Vries

Johan Aaldrik (Han) Stijkel (Rotterdam, 8 oktober 1911 - Berlijn-Tegel, 4 juni 1943) was een verzetsstrijder. Al voor de oorlog was hij fel antifascistisch. Hij had snel na de capitulatie de leiding over zijn verzetsgroep de Stijkelgroep. Op 2 april 1941 werd de groep opgerold, Stijkel gearresteerd en op 4 juni 1943 in Berlijn geëxecuteerd.

Bron: Stichting WO2Net | Oorlogsbronnen.nl

Johan (Han) Aaldrik Stijkel is op 8 oktober 1911 in Rotterdam geboren en heeft Engels gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam. Al in de tweede helft van de jaren dertig is hij actief betrokken bij het verzet tegen het fascisme van Franco tijdens de Spaanse burgeroorlog. Daarnaast is hij bevriend met Jhr Jacob A. Schorer, de drijvende kracht achter het Nederlandsch Wetenschappelijk Humanitair Komitee, de eerste Nederlandse organisatie die zich inzet voor gelijke rechten voor homoseksuelen. Op 10 mei 1940 helpt hij Schorer bij het vernietigen van diens archief en ledenadministratie.

Kort daarna richt Han een verzetsgroep op om de Duitse bezetter te bestrijden. De groep bestaat uit ongeveer 80 personen, onder wie generaal-majoor Hasselman, studenten, officieren en ondernemers. De Stijkelgroep richt zich op het naar Engeland overbrengen van informatie over de Duitse bezetting. Daarbij worden beginnersfouten gemaakt, waardoor de Duitse autoriteiten in Den Haag de verzetsgroep in het vizier krijgen. De Duitsers laten de landverrader Anton van der Waals in de groep infiltreren. Han besluit zelf naar Engeland te gaan om instructies van de regering in Londen te vernemen en door spionage verkregen gegevens over te brengen. Via een politieorganisatie komt hij in contact met de broers Willem en Arie van der Plas uit Katwijk. Zij hebben een motorbotter, de KW133 'Eendracht'. Binnen de politieorganisatie die de boot heeft geregeld, bevinden zich echter de verraders Van Dam en Wezel.

Als Han met Cornelis J. Gude en Jean Chrétien Baud op 2 april 1941 uit de haven van Scheveningen wil varen, loopt alles mis. De Duitsers hebben de uitgang van de haven geblokkeerd... In totaal worden 43 personen gearresteerd. Zij verblijven van 10 april 1941 tot en met 26 maart 1942 in de strafgevangenis van Scheveningen (het 'Oranjehotel'). Hij moet zijn cel delen met Willem Harthoorn. Op 26 maart wordt de hele groep overgebracht naar gevangenissen in Berlijn. Het proces voor het Reichskriegsgericht vindt in het geheim plaats. Op 26 september 1942 worden 39 leden van de groep ter dood veroordeeld, zes leden krijgen een tuchthuisstraf. Slechts 3 vrouwen en 1 man van de Stijkelgroep overleven de verschrikkingen van de Duitse concentratiekampen: Martine S. van Deth, Wesselina van Hinte-de Bruin, Hendrikje R. Lotgering-Hillebrand en Hilko Glazenburg.

De Katwijkse broers Willem en Arie van der Plas worden gearresteerd op 4 april 1941 en in het Scheveningse Huis van Bewaring, het 'Oranjehotel', opgesloten. Beiden worden op 23 maart 1942 naar Berlijn overgebracht en samen met 28 ter dood veroordeelden op 4 juni 1943 met tussenpozen van vijf minuten op een schietbaan gefusilleerd. Eén lid van de groep is dan al in de gevangenis overleden. Han Stijkel wordt als eerste omgebracht. Harald Poelchau. De gevangenispredikant, ondersteunt de Stijkelgroep. Hij is onder de indruk van de houding van de Nederlanders. De lichamen worden in juni 1947 naar Nederland overgebracht en op 1 augustus 1947 onder zeer grote belangstelling na een dienst in de Grote of Sint Jacobskerk herbegraven op de begraafplaats Westduin in Den Haag. Daar bevindt zich een monument ter nagedachtenis van de leden van de Stijkelgroep.

Van 10 leden van de Stijkelgroep is het stoffelijk overschot nooit gevonden. Tegen de verraders Van Dam en Wezel wordt in 1949 de doodstraf geëist. Bij de uitspraak wordt deze gewijzigd in 20 jaar gevangenisstraf met aftrek van voorarrest. Han Stijkel wordt op verschillende plekken in Nederland herdacht. In de Noordoostpolder ligt de Han Stijkelweg en langs de A6 ligt de verzorgingsplaats Han Stijkel. In de Haagse wijk Duttendel ligt het Han Stijkelplein. Han Stijkel is postuum onderscheiden met het Verzetsherdenkingskruis. In 2019 is een nieuw boek verschenen: De Stijkelgroep – Een mislukt avontuur met dramatische gevolgen-, geschreven door drs W de Vreugd.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders