Jacobus Veenstra

Ook bekend als: Koos

Jacobus Veenstra is op 26 juni 1920 in Amsterdam geboren. Hij haalt zijn HBS-b eindexamen in 1939 en moet in dienst. In november 1939 wordt hij wegens de oorlogsdreiging vervroegd opgeroepen en ingedeeld bij het Korps Motordienst in Haarlem. Zijn vader geeft toestemming om bij de marine te gaan. Hij wordt aangenomen voor de opleiding tot officier-vlieger bij de Marine Luchtvaartdienst, maar die wordt wegens het uitbreken van de oorlog geannuleerd. Hij komt toch weer bij de Motordienst. Als Nederland capituleert wil Koos naar Engeland om de strijd voort te zetten. Onderwijl werkt hij op de conservenfabriek van de vader van Dick van der Vijver. Dick wil ook naar Engeland en heeft al voorbereidingen getroffen, Koos moet nog voor zwemvesten zorgen. Op 24 mei 1941 gaan ze met Sven Floris, Ad van Riel en zijn verloofde Tineke, Ed Salm en een Joods echtpaar vanaf het strand tussen Egmond en Castricum weg in een marinesloep die ze bij een boer hebben verstopt. De boer wil dat ze zo snel mogelijk vertrekken, op beter weer wachten kan dus niet. Er staat een sterke wind, waardoor het niet lukt door de branding te komen. Ze gaan terug, maar Koos, die zijn jasje met persoonsbewijs in het bootje is vergeten, loopt terug naar de boot. Ad en Tineke komen ook terug, en samen met Sven proberen ze nog een keer door de branding te komen. Ze worden door de Kriegsmarine gearresteerd en na verhoor naar het Huis van Bewaring in Scheveningen (het beruchte 'Oranjehotel') gebracht. Koos komt in een cel naast prof. Cleveringa. Soms moet hij zijn cel delen, onder anderen met journalist Louis Thijssen en Henri Pieck. De mannen worden veroordeeld tot 28 maanden tuchthuis, Tineke krijgt zes maanden. Aan het einde van de oorlog zit Koos in Sachsenhausen. Als het Rode Leger nadert, wordt het kamp ontruimd. Wie nog kan lopen, begint op 20 april 1945 aan de dodenmars naar de Oostzee, waar de Duitsers de gevangenen willen inschepen. Voor dat het zover komt, capituleren de Duitsers en worden de gevangenen opgevangen door het Rode Kruis. Van de 33.000 gevangenen zijn er onderweg 6.000 gestorven. Koos wordt personeelschef bij de Nederlandsche Aardolie Maatschappij (NAM). In 1965 heeft Koos met enkele lotgenoten de route opnieuw afgelegd en in 1995 is hij naar de 50-jarige herdenking in Sachsenhausen gegaan. Tegen zijn familie heeft hij gezegd dat hij achteraf blij is dat hij is gearresteerd. Hij weet niet goed hoe hij het zou hebben verwerkt als hij Duitse steden had moeten bombarderen. Hij is op 3 oktober 2013 in Assen overleden.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders