Karl Martin Zellermaijer

Carl Martin Zellermayer is op 1 juni 1904 in Arnhem geboren. Zijn Joodse ouders, Emil Zellermayer en Emma Bender, zijn na hun huwelijk van Oostenrijk naar Nederland gevlucht. Carl wordt Carel genoemd. Hij woont als vertegenwoordiger in Duisburg totdat hij in augustus 1929 naar Rotterdam verhuist en lid wordt van Rotterdamsche Voetbal & Atletiek Vereniging (R.V.& A.V.) Sparta. In december 1929 verhuist hij naar de Wagenstraat 66 in Den Haag. Op 1 september 1932 gaat hij terug naar Rotterdam omdat hij afdelingschef bij de Bijenkorf wordt. Vanaf 1 september 1939 woont hij in de Charlotte de Bourbonstraat. Dat jaar dient hij een verzoek tot neutralisatie in, maar door het uitbreken van de oorlog wordt dit verzoek niet afgehandeld. In het voorjaar van 1942 kan hij met de broers Max en Bernard Meijers, de juwelier Mikta Baum, John Goedhart, Jacob Rechters en de Tsjechische hoogleraar Josef Fischer mee naar Engeland. Wim Blomme, een ervaren loods, en Cees Grashoff, die stuurman is, gaan eveneens mee. Hun bootje ligt klaar in Simonshaven, bij het gemaal Den Biersum. Het is geleverd door de riviervisser Isaäc Bravenboer. Voorwaarde is wel dat ze elk 3.000 gulden betalen; boot, motor en benzine - deels gestolen bij de Duitse Wehrmacht - kosten immers veel geld en ook moet er na hun vertrek worden gezorgd voor de achterblijvende gezinnen. De datum van vertrek wordt vastgesteld: zaterdag 21 maart 1942. Op die dag worden ze op de Avenue Concordia in Rotterdam tegenover de kerk opgepikt door een kleine grijze vrachtwagen van de Wehrmacht. Achter het stuur zit de 38-jarige garagehouder/chauffeur Henk Luyendijk. De mannen weten niet dat hij voor de Duitsers werkt. Luyyendijk weet dat twee wagens van de Sicherheitspolizei achter hen aan rijden en voert zijn dubbelspel perfect uit. Tegenover de groep heeft hij verklaard dat hij fel anti-Duits is, bovendien heeft hij de benzine voor de boot geleverd. Daardoor vertrouwen de mannen en hun helpers hem volledig. Zonder problemen komen ze de zwaarbewaakte brug bij Spijkenisse over. In een boerderij vlak bij het gemaal wachten ze de duisternis en de juiste waterstand en stroming af. Plotseling zien ze Duitse soldaten op het huis afstormen. Allen worden gearresteerd en afgevoerd. Luyendijk wordt voor de vorm ook gearresteerd, maar even later - 3.000 gulden rijker - vrijgelaten. Carl Zellermayer, Mikta Baum, John Goedhart, de broers Meijers en Jaap Rechters worden ter dood veroordeeld en op 15 augustus 1942 gefusilleerd. Blomme en Grashoff worden afgevoerd naar een concentratiekamp. Professor Fischer weet zich in een aardappelkist te verstoppen en ontkomt aan arrestatie. Hij overleeft de oorlog. De machinist van het gemaal, Maarten de Graaff, sterft op 4 april 1944 in het concentratiekamp Natzweiler. Ook zijn echtgenote wordt opgepakt, na zes maanden gevangenis komt ze als een gebroken vrouw thuis. Bravenboer sterft op 13 april 1943 in Buchenwald en laat een gezin met zeven kinderen achter. In Simonshaven is een straat naar hem vernoemd. Ook de 33-jarige Rotterdamse winkelier Gerard Palms, die Zellermayer met Luyendijk in contact heeft gebracht, wordt gearresteerd. Hij overleeft een concentratiekamp. Tegen Luyendijk wordt op 23 maart 1946 tijdens een proces de doodstraf uitgesproken. Koningin Wilhelmina zet deze straf een jaar later om in levenslange gevangenisstraf. Op 8 februari 1960 krijgt hij van koningin Juliana gratie, waarna hij op vrije voeten komt.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders