Nicolaas Johannes van Zand

Ook bekend als: Nicolaas van Zand

Nicolaas wordt geboren op 23 september 1920 in Breda en woont in Arnhem, waar hij als automonteur werkt bij Shell. In de laatste maanden van de oorlog in Nederland is hij als evacuee in Apeldoorn terechtgekomen. Op 10 april 1945 wordt hij na een persoonsbewijscontrole door de Grüne Polizei opgepakt. Nicolaas is niet aangesloten bij een verzetsgroep, maar draagt op het moment dat hij wordt aangehouden vermoedelijk een gedropt illegaal krantje bij zich, voldoende voor de Duitsers om hem te arresteren en over te brengen naar de Willem III-kazerne, waar zich dan vijf andere eerdere opgepakte verzetsmensen bevinden. Twee dagen, op 12 april, wordt hij Nicolaas samen met de andere gevangenen door agenten van de Sicherheitsdienst (SD) in wagens geduwd en richting Amersfoort gereden. Onderweg bij Hoog Soeren slaat de wagen linksaf de bossen in. Als de gevangenen vragen wat er met hen gaat gebeuren, krijgen ze te horen dat ze bij het munitiekamp tewerk worden gesteld. Ze hebben een paar schoppen meegenomen, dus dat lijkt hen dan ook aannemelijk. Even verderop in het bos wordt de groep naar een lege munitieput gebracht, waar de commandant, een Nederlandse SD’er, hen vervolgens ter dood veroordeeld wegens ‘terrorisme en verboden wapenbezit’. Direct daarop wordt Nicolaas, 24 jaar oud, met de vijf andere gevangenen doodgeschoten en ter plaatse begraven. De volgende dag, als de sporen van de executie zijn uitgewist, zullen er nog twee groepen naar dezelfde plaats worden gebracht en gefusilleerd. In totaal worden zestien personen om het leven gebracht. Allemaal zijn het slachtoffers van de Duitse verordening om gevangengenomen verzetsstrijders om te brengen in het geval de geallieerden naderen. Nicolaas vindt zijn laatste rustplaats op de begraafplaats Moscowa in Arnhem. Het monument Kruisjesdal in Hoog Soeren houdt de plaats van de executie en de daar gevallen slachtoffers in herinnering.

Bron: Brabantse Gesneuvelden