Ga direct naar: Hoofdnavigatie
Ga direct naar: Inhoud

Stichting Sieraden-Comité

periode van ontstaan

Het archief is gevormd in de periode 1958-1987.

beheersgeschiedenis/overbrenging naar het RIOD

Nadat A.J. van der Leeuw zijn werkzaamheden voor het Sieradencomité had voltooid is het archief toegevoegd aan de collectie van het RIOD. In het werkarchief van de heer Van der Leeuw (collectie 281) bevonden zich dossiers met betrekking tot diamantclaims. Deze dossiers zijn in 2003 overgebracht naar het archief van het Sieradencomité. De bescheiden met betrekking tot de ontbinding van het Sieradencomité zijn in april 1998 door de heer L. Asscher overgedragen aan het NIOD.

Geschiedenis

In juli 1957 werd in West-Duitsland het Bundesrückerstattungsgesetz (BRüG) van kracht dat joodse particulieren de mogelijkheid bood schadeclaims in te dienen voor tijdens de Tweede Wereldoorlog geroofde eigendommen

De betekenis die het BRüG had voor Nederlandse slachtoffers is beschreven in Karlsberg, "Enige aantekeningen..." blz. 3-16.

. In Nederland werden de individuele claims door verschillende instanties verzameld en als collectieve claim aangemeld in Berlijn. Zo konden claims voor inboedels worden ingediend bij de Stichting Jokos en claims voor waardepapieren en effecten bij de Commissie Rechtsherstel Buitenlandse Effecten. Voor de indiening en afwikkeling van claims met betrekking tot diamanten en andere edelstenen werd het Sieradencomité in het leven geroepen.

Het initiatief tot oprichting van het Sieradencomité kwam van de Amsterdamse diamantair Solomon Roet. Hij nam zijn drie collega-diamantairs L. Asscher, J. Parsser en J. Elion op in het bestuur, evenals de Amsterdamse notaris T. Heimans. Het Sieradencomité hield kantoor aan de Keizersgracht 105.

Dat de claims in de zogeheten S-zaken terecht waren gedaan, bleek vooral uit het "Gutachten" van A.J. van der Leeuw, medewerker van het RIOD. Hij baseerde zijn onderzoek op de archieven van E.A.P. Puttkammer (181 h) en het archief van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung in het archief van de Höhere SS-und Polizeiführer, Generalkommissar für das Sicherheitswesen (77).

Hoewel het Comité in eerste instantie in het leven was geroepen voor het aanmelden van deze claims, trad het ook nog in een aantal andere zaken op. Het was gevolmachtigde voor het D-Sammelverfahren, dat betrekking had op geroofde diamanten uit de diamantindustrie waarbij in de meeste gevallen het Devisenschutzkommando betrokken was. Later maakte het gebruik van de mogelijkheid om op grond van een hardheidsclausule (art. 44a van het BrüG) alsnog een claim in te dienen. Dit is de zgn HF-Actie. Ook slaagde het Comité er in aanvragen te doen op grond van de Cadsu-Lippmann aanmeldingen, waarbij het om sieraden ging die door arrestaties in Duitse handen terecht waren gekomen (LV-zaken). Zonder succes probeerde het echter aan te haken bij het Möbel-Sammelverfahren. Door een rechterlijke uitspraak werd namelijk vastgesteld dat dat niet mogelijk was.

Over het archief: De Stichting werd opgericht in 1958 op initiatief van vier Amsterdamse diamantairs: L. Asscher, J. Parsser, J. Elion en S. Roet. Het doel was in het kader van het Bundesrückerstatungsgesetz (BrüG) claims aan te melden voor joden die sieraden of diamanten hadden ingeleverd in ruil voor een voorlopige vrijstelling van deportatie (de zogeheten Sperr-diamanten). De Stichting diende hiervoor een collectieve claim in. Hoewel het Comité in eerste instantie in het leven was geroepen voor het aanmelden van deze claims, trad het ook nog in een aantal andere zaken op. Eind jaren vijftig waren dat het Sperr-Diamanten Sammelverfahren (S-zaken) en het Diamant Sammelverfahren (D-zaken), medio jaren zestig het Härtefonds Sammelverfahren (HF-zaken) en in het begin van de jaren zeventig het Lippmann Verschiedenes Sammelverfahren (LV-zaken) en het Möbel Verschiedenes Sammelverfahren (MV-zaken).
Status: NIOD-KNAW collectie
Het archief bevat persoonsdossiers, bankafschriften en correspondentie over de liquidatie van de organisatie.
Stichting Sieraden-Comité
Openbaarheid: Deze stukken zijn beperkt openbaar. Zij zijn slechts raadpleegbaar na verkregen toestemming van de directeur van het NIOD. Voor bezoekers die deze toestemming willen hebben, ligt een formulier bij de balie van de studiezaal van het NIOD.
Ontvang onze nieuwsbrief
Tweewekelijks geven we je een overzicht van de meest interessante en relevante onderwerpen, artikelen en bronnen van dit moment.
Ministerie van volksgezondheid, welzijn en sportVFonds
Contact

Herengracht 380
1016 CJ
Amsterdam

020 52 33 87 0info@oorlogsbronnen.nlPers en media