Ga direct naar: Hoofdnavigatie
Ga direct naar: Inhoud
Oorlogsvrijwilligers 21 september 2020 7 minuten leestijd

Nederlandse oorlogsvrijwilligers moeten koloniaal gezag herstellen

In bevrijd Nederland worden in 1944 en 1945 Oorlogsvrijwilligers geworven om de geallieerden te helpen met de bevrijding van Nederland en de strijd tegen Japan. Maar het loopt anders, Nederland wordt bevrijd en Japan capituleert zonder hun inmenging. De Oorlogsvrijwilligers worden ingezet om het koloniale gezag te herstellen.

Deel dit artikel
Nederlandse Oorlogsvrijwilligers nemen in 1946 de wacht over van Brits-Indiërs in Batavia
Nederlandse Oorlogsvrijwilligers nemen in 1946 de wacht over van Brits-Indiërs in Batavia
Nederlandse Oorlogsvrijwilligers nemen in 1946 de wacht over van Brits-Indiërs in Batavia. Oorlogsbronnen.nl | NIOD

Training

Het eerste aanmeldingsbureau opent op 22 september 1944 en het animo is groot. De vrijwilligers krijgen eerst een korte training in Engeland. Een groot deel gaat naar Wolverhampton, waar de Prinses Irene Brigade is opgericht. Anderen komen terecht in Australië. In Kamp Darley krijgen de vrijwilligers, samen met KNIL-troepen en Surinaamse vrijwilligers, verdere training.

Organisatie
Prinses Irene Brigade
De Prinses Irene Brigade was een Nederlands legeronderdeel dat voortkwam uit Nederlandse troepen die in mei 1940 naar Engeland konden ontkomen en verder bestond uit Engelandvaarders en Nederlanders uit het buitenland die bij de brigade hun dienstplicht vervulden of zich vrijwillig bij de brigade meldden. Op 11 januari 1941 werd de Koninklijke Nederlandsche Brigade officieel opgericht, en de uiteindelijke naam Koninklijke Nederlandsche Brigade Prinses Irene kreeg zij op 27 augustus 1941.
Meer over Prinses Irene Brigade
Het Directoraat der Luchtstrijdkrachten vraagt oorlogsvrijwilligers (1945). 
Het Directoraat der Luchtstrijdkrachten vraagt oorlogsvrijwilligers (1945). 
Het Directoraat der Luchtstrijdkrachten vraagt oorlogsvrijwilligers (1945). Oorlogsbronnen.nl | NIOD
Affiche uit 1944 van de Koninklijke Nederlandsche Landmacht.
Affiche uit 1944 van de Koninklijke Nederlandsche Landmacht.
Affiche uit 1944 van de Koninklijke Nederlandsche Landmacht.Oorlogsbronnen.nl | NIOD
Thema
Oorlogsvrijwilligers
Oorlogsvrijwilligers, oftewel OVW'ers, zijn personen die zich vrijwillig aanmelden om te dienen in een leger ten tijde van oorlog.
Meer over Oorlogsvrijwilligers

Aankomst

Als ze in november 1945 eindelijk aankomen in toenmalig Nederlands-Indië, wacht de Oorlogsvrijwilligers een teleurstelling. De Britten, die het tijdelijk gezag hebben, weigeren de Nederlandse vrijwilligers toe te laten. Door de Japanse bezetting is de al bestaande roep om onafhankelijkheid onder de bevolking verder versterkt. De Britten vrezen escalatie wanneer Nederlandse troepen aan land komen.

Oorlogsvrijwilligers nemen afscheid op de Dam te Amsterdam voor hun vertrek naar voormalig Nederlands-Indië. De militairen in de vrachtwagens zijn nog in burgerkleding.
Oorlogsvrijwilligers nemen afscheid op de Dam te Amsterdam voor hun vertrek naar voormalig Nederlands-Indië. De militairen in de vrachtwagens zijn nog in burgerkleding.
Oorlogsvrijwilligers nemen afscheid op de Dam te Amsterdam voor hun vertrek naar voormalig Nederlands-Indië. De militairen in de vrachtwagens zijn nog in burgerkleding.Oorlogsbronnen | NIMH
"De Nederlandse troepen zijn nu eenmaal niet voor niets naar Indie gegaan."
Willem Drees als Minister van Sociale Zaken in 1947.
Willem DreesMinister van Sociale Zaken

Escalatie

Pas eind februari 1946 worden de Nederlandse bataljons Oorlogsvrijwilligers toegelaten en nemen ze de Britse posities over. De Nederlandse troepen zitten vooral in enclaves rondom grote steden op Java en Sumatra. Maar de Indonesische nationalisten zijn niet blij met hun aanwezigheid. De Britse vrees voor escalatie wordt waarheid: er ontstaan al snel gevechten.

Na de komst van Oorlogsvrijwilligers, volgen grote aantallen dienstplichtige militairen. Tijdens de eerste grote militaire actie in de zomer van 1947 zijn er ongeveer 120.000 Nederlandse militairen in toenmalig Nederlands-Indië aanwezig. Ze worden allemaal ingezet tijdens Operatie Product, een groot Nederlands offensief om belangrijke bedrijven in handen te krijgen en de onderhandelingen met de Republiek open te breken.

Terugkeren, blijven of emigreren?

In de loop van 1948 worden de meeste bataljons Oorlogsvrijwilligers gedemobiliseerd. Een groot deel keert terug naar Nederland, anderen tekenen bij en blijven zo in dienst of emigreren naar Australië of Nieuw-Zeeland.

Gebeurtenis
Operatie Product
Operatie Product was de Eerste Politionele Actie, van 21 juli tot 5 augustus 1947. Politionele Acties is de benaming voor twee offensieve operaties van de Nederlandse strijdkrachten tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog. Deze vonden plaats op de eilanden Java en Sumatra in de periode 21 juli tot 5 augustus 1947 (eerste actie) en 19 december 1948 tot 5 januari 1949 (tweede actie). De Politionele Acties worden meer recent (2016) ook wel aangeduid als de 'Nederlands-Indonesische koloniale oorlog'. Hier blijft echter de term Politionele Acties gebruikt omdat het de benaming was die de Nederlandse regering destijds hanteerde.
Meer over Operatie Product
Nieuws uit Indonesië - Intocht Sukarno in Djakarta (1949)
Blijf tweewekelijks op de hoogte
Ministerie van volksgezondheid, welzijn en sportVFonds
Contact

Herengracht 380
1016 CJ
Amsterdam

020 52 33 87 0info@oorlogsbronnen.nlPers en media